Omdat het voordeel van blockchain vooral lijkt te schuilen in gedecentraliseerde transacties, is het de vraag wat de technologie dan oplevert als je het zakelijk gaat gebruiken in een gecentraliseerde opstelling. Want behalve publieke blockchains, zijn er ook private blockchains, de zogeheten permissioned blockchains. Deze ketens pakken het kernconcept van de gedistribueerde database, maar dan met centrale beheerders. Dat moet het beste van beide werelden combineren: een opstelling waardoor disparate partijen naar dezelfde database schrijven, maar dan met een gesloten netwerk met beheerders. Maar voor veel IT'ers klinkt die combinatie juist als het tegenovergestelde: vlees noch vis.

Bestaande oplossingen

Voordelen van zo'n keten zijn dan onder meer dat je een ingebouwd auditspoor hebt, waardoor het bijvoorbeeld geschikt zou kunnen zijn voor het monitoren van toeleveranciersketens. Daarbij moet een concurrent niet kunnen inzien wat je allemaal bestelt (je wilt bijvoorbeeld als Apple niet dat concurrenten, analisten, aandeelhouders en meer zien dat je bijvoorbeeld nieuwe chips bij TSMC bestelt in plaats van Samsung) dus een publieke blockchain is in dat opzicht geen goed idee. Voor zakelijke toepassingen heb je een gesloten systeem nodig.

Maar dat betekent dat je het gedecentraliseerde aspect van blockchain kwijtraakt. Wat je overhoudt, lijkt dus veel meer op een klassieke database. Dat roept de vraag op: waarom zou je niet verder werken met de middelen die je hebt? Denk aan een geclusterd databasesysteem met goed autorisatiemodel, versleuteling en audit-tools. Zulke oplossingen zijn er namelijk voldoende, dus het klinkt alsof je daar eigenlijk geen blockchain voor nodig hebt. En diverse deskundigen zeggen dat dan ook.

Sceptische kijk blockchaindeskundigen

Voor elke evangelist die omschrijft hoe blockchain revolutionair is, is er ook een deskundige te vinden die weinig fiducie heeft in de daadwerkelijke praktijk van blockchain, en dan vooral wat betreft zakelijke blockchains. Bijvoorbeeld oprichter Kai Stinchcombe van financiële dienstverlener True Link. Op Hackernoon omschreef hij in december 2017 in een breed gedeeld artikel de use-cases voor blockchain en hij komt tot de conclusie dat die er eigenlijk niet zijn.

"Jullie smijten met hamers op zoek naar spijkers."

Kennisplatform MERL Tech concludeerde eind 2018 hetzelfde: use-cases zijn schaars en technologen die menen een juiste toepassing te hebben, zijn niet bereid gegevens daarover te delen. Blockchaindeskundige David Gerard schreef een heel boek met ontnuchterende voorbeelden van projecten die in het beste geval geen waarde toevoegen en in het slechtste geval slechts gebakken lucht bleken van oplichters.

Of denk aan bitcoin-voorstander Jimmy Song die genoeg lef had om op een cryptovalutacongres blockchain-enthousiastelingen voor te houden dat blockchain nergens een oplossing voor is. "Jullie smijten met hamers op zoek naar spijkers", vertelde hij investeerders, technologen en andere geïnteresseerden die een gedecentraliseerde database overwegen voor allerlei toepassingen. Hij kreeg veel kritiek te verduren op social media en vanuit de zaal, waarna hij tegen Wired opmerkte dat sommige mensen het gevoel hebben dat als je niet op de hypetrein springt je dom bent.

Volgens Stinchcombe (die diverse artikelen weidde aan het gebrek aan een nuttige toepassing) hebben maar weinig blockchain-voorstanders daadwerkelijk een goed begrip van de onderliggende technologie en hoe zich dat vertaalt naar nut voor de eindgebruiker. De enigszins gedesillusioneerde conclusies van MERL Tech kregen bijval van analisten van Gartner, die stellen dat in 99 procent van de gevallen een blockchain niet nodig is. De ontwikkeling ervan is volgens deze analisten het gevolg van bestuurders die leiden aan Fear Of Missing Out (FOMO) en zich onnodig op de technologie storten. Hoewel analisten vast blijven houden aan hun idee dat blockchain wegwuiven als onpraktisch en onnodig in hun ogen kortzichtig is.

Vrijwel altijd RDBMS

Ook de analisten van McKinsey & Company denken erg genuanceerd over blockchain. Ze stellen dat een succesvol blockchainproject niet per se een oplossing hoeft te zijn die tussenpersonen uitsluit om waarde toe te voegen voor bedrijven. Met andere woorden, een permissioned blockchain kan werken in sommige scenario's. Maar dat begint met de vraag (use-case) en niet de oplossing (blockchain). Ze nemen de populaire toeleveranciers-case om te illustreren dat de toegevoegde waarde duidelijk moet zijn: "Wat zijn de interne efficiëntieverbeteringen? Wat zijn de potentiële kosten van eindproductfalen, terugroepacties en procederen bij geschillen? Zou een consument meer betalen voor een product dat transparantie biedt door zijn hele toeleveranciersketen?"

In januari schreef de organisatie dat de vuistregel moet zijn: gebruik blockchain alleen wanneer het de simpelst mogelijke oplossing is voor je technologievraag. Met andere woorden, een heel specifieke use-case waar een netwerk- en databasetechnologie niet voor blijkt te werken - neem het voorbeeld van containervervoer door Maersk en IBM dat wachttijden bij douanes verkort en document-mirroring verleden tijd maakt - kan een potentiële toepassing zijn voor een blockchainnetwerk. Het advies is dan ook om blockchain te onderzoeken als je zo'n specifiek probleem wilt oplossen, maar in andere gevallen beter even kunt afwachten tot de technologie meer ontwikkeld is.